Website ds. Hans van Dalen

PREDIKANT TE NIJVERDAL


HIJ OF HIJ

Je ziet hierboven geen verschil. Kopjes worden weergegeven met dezelfde grote letters. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen hoofdletters en kleine letters. Of het nu ‘HIJ’ of ‘Hij’ of ‘hij’ is, is dus niet te zien. In Bijbelvertalingen is het wel te zien. Dat geeft ophef.

Het Nederlands Bijbelgenootschap komt dit jaar met een nieuwe editie van de Nieuwe Bijbelvertaling. Ik had het niet in de gaten – de tijd gaat snel – maar de eerste editie stamt al weer uit het jaar 2004. Ik herinner me als de dag van gisteren met hoeveel ophef dat toen gepaard ging. Er was veel enthousiasme over dit prachtige stukje werk waaraan door heel veel kundige mensen jarenlang was gewerkt. Er was dankbaarheid dat er nu een Bijbelvertaling was gekomen die de meer dan 50 jaar oude NBG-1951 vertaling kon vervangen. 
Maar er was ook kritiek. Dat is logisch en eigenlijk ook mooi. Het toont aan dat de Bijbel nog steeds een springlevend boek is dat harten raakt en tongen in beweging brengt. Het Bijbelgenootschap stond open voor kritiek. Iedereen mocht zijn of haar suggesties ter verbetering van de vertaling inleveren. In de ‘NBV21’, zoals de afkorting van de nieuwe editie zal zijn, zijn maar liefst 12000 veranderingen aangebracht in de tekst.

Eén van de meest in het oog springende wijzigingen is dat de ‘eerbiedskapitaal’ weer wordt ingevoerd. Als er in de Bijbel naar het oordeel van de vertalers sprake is van God of Jezus, wordt Hij met een hoofdletter weergegeven. Hiermee gaan we terug naar de gewoonte vóór de NBV 2004.
Kritiek kwam er van een groep vrouwelijke theologen. Zij vinden het al moeilijk te verteren dat God met – het mannelijke – ‘hij’ wordt aangeduid. Maar de hoofdletter voelt als ‘een klap in het gezicht’ en ‘een stap achteruit om als gelijkwaardig te worden beschouwd.’. Ook veel exegeten zijn niet blij met deze ‘stap terug’. In de oudste Bijbelhandschriften is het onderscheid tussen hoofdletter en kleine letter niet te zien. De vertaling met ‘Hij of hij’ is dus de keuze van de vertaler. 

Ik ben toch bij met deze ‘draai’ van het Bijbelgenootschap. Met de hoofdletter zie ik iets terug wat me dierbaar is: het ontzag, de eerbied. Het besef dat God, de HEER, dat Jezus ‘anders’ is. Méér dan zo maar een mens. Meer dan zo maar iemand. Zeker meer dan een man of mannelijk. Juist niet ‘gelijkwaardig’. Onze taal heeft veel beperkingen om ‘grondtekstgetrouw’ te vertalen. Vertalen blijft dus behelpen. Maar hierin heeft het Nederlands een betere mogelijkheid dan bijvoorbeeld het Duits of zelfs het oorspronkelijke Hebreeuws of Grieks. Het hoofdlettergebruik als teken van eerbied is dus juist wat de NBV-vertaling wil bieden: grondtekstgetrouw en doeltaalgericht. 

Om te vermijden dat mijn mening als typisch mannelijk wordt gezien, haal ik graag mijn collega dominee Mirjam Kollenstaart – Muis aan. Zij tweette naar aanleiding van het verzet tegen ‘Hij’: ‘Ja, sorry hoor. En dat meen ik: vreselijk als je nare ervaringen hebt (gehad) met mannen. Goddank is Hij totaal anders’. 


 De kerkdiensten van de Protestantse Gemeente te Nijverdal zijn te volgen via:

 (klik op de links)

 


Sinds 17 maart 2019 ben ik als predikant verbonden aan de Protestantse Gemeente te Nijverdal.


 Reageren? Mail me dan! dsvandalen@gmail.com

 

91700