Website ds. Hans van Dalen

PREDIKANT TE NIJVERDAL

Inzoomen

Lezingen: Jesaja 9:1-6 en Lucas 2:1-20
Kerkdienst 25 december 2022

“En ze bracht een zoon ter wereld…” (Lucas 2:7a)

Een goede fotograaf ben ik niet. Met bewondering bekijk ik de kiekjes van anderen die veel betere foto’s kunnen maken dan ik. Toch ben ik zelf niet tevreden met de fotofunctie van mijn smartphone. Tot op heden heb ik nog steeds een echt fototoestel. Digitaal. Niet vreselijk duur. Maar wel met een goede lens. Een zoomlens. Een toestel waarmee je kunt inzoomen. Dat vind ik handig. Als ik ergens een vogel zie of een ander dier. Dan wil ik mijn lens erop richten. Ik wil zo scherp mogelijk van afstand iets op de foto kunnen zetten.

Inzoomen. Dat gebeurde in een reclameboodschap van een fiks aantal jaren geleden. Van een biermerk. Het begint met beelden van een satelliet, die boven de aardbol zweeft. Dan hoor je klik, klik zoom… De camera zoomt in op het vaste land van Europa. Een stapje verder zien we Nederland door de lens. Nog verder komt de kustlijn in het vizier. Het strand. Een zonaanbidster. Het biertje in haar hand. En tenslotte: klik, klik zoom! Het bierdopje met de merknaam: Dommelsch.

Vanuit de hoge lucht, honderden kilometers ver, daal je af tot op de aardbodem. Van megagroot naar piepklein. Door in te zoomen. Inzoomen op het kleinste détail. Dat doet Lucas ook in zijn kerstgeschiedenis. Hij begint boven en landt beneden. Boven zit de keizer op zijn troon als baas van het Romeinse Rijk. Keizer Augustus. ‘De Verhevene’ betekent dat. Hij kijkt uit over zijn Imperium Romanum. Nou ja, kijken? Uitkijken is het. Hoe hoog hij zich ook voelt: Augustus heeft zorgen. Hoe houdt hij zijn hoge positie? Hoe blijft hij verheven boven zijn ‘onderdanen’? Hoe houdt hij controle over de massa? Dat is de angst van elke dictator. Verzet, opstand, massale rellen. Het kan niet anders of ook Putin moet er bang voor zijn. Eén van de beproefde manieren is dan registreren. Volkstelling. Je moet weten wie ze zijn en waar ze zitten. Opschrijven dus! Alle Romeinse burgers moeten geteld worden. Zwart op wit op papier heb je ze in de vingers. Regeren door te registreren. Meten is weten en kennis is macht. Persoonsgegevens, data zouden wij tegenwoordig zeggen, zijn letterlijk goud waard. Tiktok en Facebook willen weten wie je bent. Dan krijgen ze invloed. Dan kunnen ze de massa beïnvloeden. Het koopgedrag. En zelfs politieke en levensbeschouwelijke keuzes. Verkiezingen manipuleren.

Maar we dalen af. Van de keizer op zijn hoge Romeinse troon naar de provincies aan de oostkust van de Middellandse zee. Galilea, Judea, Syrië. De keizer in Rome heeft op dat ‘middenniveau’ zijn stromannen. We kennen er een paar: Koning Herodes, stadhouder Pilatus. Ze kunnen niet zo maar doen wat ze zelf willen. Ze moeten doen wat de keizer zegt. Bevel is bevel. De één doet dat wat beter dan de ander. Een hele goede voor de keizer is Quirinius. Stadhouder Quirinius voert het bevel van keizer Augustus feilloos uit: hij telt het volk. Zwart op wit krijgt hij ze onder de duim. Als er vervolgens opstand uitbreekt onder de Joden, slaat hij die hard, maar vakkundig neer.

Maar we zoomen verder in. We krijgen mensen in ons vizier. We zien daar een man en zijn zwangere vrouw. We herkennen hen. Jozef en Maria zijn uit Galilea gekomen. Ze zijn op weg naar Judea om zich daar te laten inschrijven. Gehoorzaam aan het keizerlijk bevel. Ze komen in de buurt van Jeruzalem, de stad van David. Roemruchte koning David. Maar nee, Lucas zoomt in op een klein stadje, enkele kilometers verderop. Ook een stad van David. De stad van ‘kleine’ David, kun je zeggen. Betlehem is de stad waar David werd geboren. Kleine David werd er herdersjongen. Hij leerde er op de harp spelen. Hij werd in Bethlehem gevonden door de profeet Samuël. Juist vanwege zijn kleinheid eruit gepikt om koning te worden. Op dat stadje met die herinnering zoomt Lucas in. Daar komen Jozef en Maria aan. Het Kind wordt daar geboren. Het Kind waar alles om begonnen is.

Lucas zoomt in. Van boven naar beneden. Van Augustus in Rome tot het Kind in de kribbe. Of beter gezegd: Van God in de hemel tot het Kind in de kribbe. Tussen de regels door hoor je namelijk in Lucas 2 het hoogste perspectief van Gods bestuur. De HERE God in den hoge zoomt in op de aarde beneden. Dat bevel van keizer Augustus gebruikt God om Jozef en Maria in beweging te brengen. Stadhouder Quirinius is Gods instrument om het Kind in Betlehem geboren te laten worden. Zo wordt in de stille heilige nacht Gods belofte heerlijk vervuld. Alles is gericht op dat allerkleinste détail. “En ze bracht een zoon ter wereld…”. Het pas geboren Kindje wordt in de kribbe gelegd. Gods Kind. Het Kind dat door Jesaja wordt bejubeld als ‘wonderbare raadsman, sterke God, Eeuwige Vader, Vredevorst’. De allerhoogste God als Kindje klein geboren. Het Kind dat de heerschappij op zijn schouders gelegd krijgt. Het Kind dat de vrede op aarde zal brengen. Het Kind dat gekomen is om de mensheid te redden. 

De mensheid? De massa? De miljarden wereldburgers? Lucas gebruikt de techniek van inzoomen in zijn verhaal niet voor niets. Het is voor hem meer dan een literair trucje. Het is namelijk een wezenlijk kenmerk voor onze God en dus voor Jezus. Het is de diepste reden waarom kerstfeest zo’n prachtig feest is. God bekijkt de ‘mensheid’ niet zoals keizer Augustus of stadhouder Quirinius. Het volk is voor Hem geen grijze massa die in beweging moet komen. Het is geen vee waaruit je belasting kunt melken. Of gepeupel dat in bedwang gehouden moet worden. De God en Vader van Jezus Christus is geen keizer die zijn wereldrijk in een ijzeren greep houdt. God zoomt in. Voor de HEER, voor Jezus telt elk mens mee. Voor de HEER mag elk schepsel er zijn. Is ieder mens er één. God zoomt in. Jezus zoomt in. Telkens weer. Onder miljoenen, miljarden, heeft Hij jou en mij in het oog.  Dat zien we direct al gebeuren als Jezus is geboren. Het bericht wordt niet overal rondgebazuind als het bevel van de keizer. De engelen verschijnen niet wereldwijd aan de mensheid. Ze brengen het nieuws in de kerstnacht aan een klein select groepje mensen. God zoomt in op herdertjes bij nachte… Het volk van ‘kleine David’. Kleine, onbelangrijke, zelfs ongeregistreerde schepselen. Illegalen, zonder vaste woon- en verblijfplaats. Maar niet te klein voor Gods telelens. Hij ziet hen zitten.

Zo laat Hij een ster schijnen voor een paar wijzen uit het oosten, de magiërs. Ook zij vinden Jezus als het kindje, klein en teer.

Jezus Zelf gaat later ook altijd zó te werk. Hij probeert niet de massa’s te bespelen. Hij wil niet duizenden mensen manipuleren. Hij zoekt die ene. Het verlorene. Het verloren schaap, de verloren zoon of dochter. Hij spreekt die ene zieke of die ene zondaar aan. Hij zoekt een paar vissers, een tollenaar, een paar vrouwen uit om Hem te volgen.

Zo is Jezus. Zo is God. Zo gaan ze te werk. Ook nu nog.

God zoomt in. Hij richt Zijn lens op ieder mens persoonlijk. Ook op u, op jou en mij. Het onbegrijpelijke, maar onvoorstelbaar mooie nieuws van kerst. Dat het ook voor mij gebeurd is. “Ze bracht ook voor mij een zoon ter wereld”. Vanuit de hoge hemel ziet God ons, kent Hij ons, redt Hij ons. Van de miljarden wereldburgers ben ík, ben jij, bent u er één. Ik ben er één van Hem. Hij zond Zijn Zoon voor ons. Een kind is ONS geboren. ‘JULLIE Redder is geboren’, zegt de engel tegen de herders. Voor jou en mij is Jezus gekomen. De machtige hoge God in de hemel weet wie je bent. Hij houdt je in het oog. Dat is geen angstaanjagend idee van ‘big brother is watching you’. Je mag God kennen als de liefdevolle Vader van het Kind van Betlehem. Wie dat gelooft en daarop vertrouwt weet zich voor eeuwig geborgen.

Wij worden één voor één, stuk voor stuk, mens voor mens uitgenodigd om het Kind in de voederbak te aanbidden. Aan Hem onze schatten, maar vooral ons leven aan te bieden. In Zijn voetspoor en naar Zijn voorbeeld zullen we dan hetzelfde doen met onze medemensen: Inzoomen. Met open ogen en oren speuren naar die ene. Die verloren man of vrouw. De wanhopige jongen of dat verdrietige meisje. Dat ene kind in de knel, dat onze hulp nodig heeft. Ons luisterend oor, arm om je heen, kloppend hart.

Als volgelingen van het kleine Kind uit Bethlehem, als gelovigen, als kerk moeten we ons niet blind staren op de massa. We hoeven ons niet uit het veld te laten slaan door cijfers en getallen. God ziet speurend naar ons mensen om. Aan de koning, voor ons geboren, moet ons hele hart behoren.