"Bid voor de vrede van Jeruzalen"
Lezingen: Psalm 122 & Openbaring 21:1-5
Het is altijd weer een bijzonder moment. Ik heb het al vaak meegemaakt, maar toch blijft het bijzonder. Ik ben al vele malen in Israël geweest. Als toerist, als dominee op studiereis en als reisleider van een groep. Een bezoek aan Israël is misschien nu niet zo verstandig, maar velen van jullie zijn er in het verleden ook geweest. Er zijn daar een heleboel dingen die indruk op je maken: een wandeling in de natuur van Galilea, een boottocht over het meer, de doopbediening in de Jordaan of even drijven op het zoute water van de Dode Zee. Noem maar op. Genoeg te beleven. Voor mij hoort ook een bezoek aan Jeruzalem tot de hoogtepunten. Ik vind het altijd weer onvergetelijk, wanneer je vanuit de diepe Jordaanvallei met de bus omhoog rijdt. Ineens zie je op een bord langs de weg de naam staan: Jeroesjalajim – Jeruzalem. Dan is het tijd om de Bijbel erbij te pakken. Of in het Liedboek te bladeren naar: Psalm 122. ‘Hoe sprong mijn hart hoog op in mij toen men mij zeide: Zie wij staan gereed om naar Gods huis te gaan. Kom ga met ons en doe als wij…’. Op zo’n moment word je als het ware van toerist pelgrim. Je voelt je verbonden met al die bedevaartgangers, die eeuwenlang optrokken naar Jeruzalem. Naar ‘Sion’, zoals de stad ook vaak genoemd wordt. Want – let wel – ‘Zionisme’ is geen racisme of kolonialisme uit de vorige eeuw. Het verlangen naar Sion leeft al duizenden jaren in Joodse harten. Psalm 122 is een bedevaartslied van minstens 2 en een half duizend jaar oud. Het verwoordt de vreugde van de Israëliet, de Jood die op weg gaat naar Jeruzalem, naar Sion.
Niet alleen de vreugde trouwens. Met vreugde begint de Psalm, maar het blijft niet bij louter vreugde. De vreugde zit ‘m vooral in het moment van op weg gaan. Als de dichter nog thuis is. Als iemand tegen hem zegt: ‘Wij gaan naar het huis van de HEER’. Hij vat dat op als een uitnodiging: ga je mee? ‘Kom ga met ons en doe als wij’. Psalm 122 begint met díe voorpret. Zoals wij dat allemaal kennen als je iets leuks van plan bent. Een vakantie bijvoorbeeld. Voor de dichter is dit natuurlijk niet zomaar een leuk uitstapje. Het is een heilige plicht om op reis te gaan. Een paar keer per jaar of in elk geval regelmatig, ga je op weg naar Jeruzalem. Dat is een opdracht, een voorschrift. Het is ‘Israëls plicht’. Je gaat op naar het huis van de HEER om ‘te prijzen de naam van de HEER’. Het is dus één van de geboden. Net zo belangrijk als ‘gij zult niet stelen’ of ‘gij zult niet doodslaan’.
Daarmee hebben we direct één van de dingen te pakken, waarom Jeruzalem zo belangrijk is voor een Jood. Jeruzalem is de plek waar een mens leert waarom hij leeft: Niet alleen voor zichzelf, maar om God te dienen en Hem de eer te geven. Om God je dank te betalen. ‘Mens gij zijt geboren tot zingen voor de HEER, jouw God’.
Dat is ook iets wat wij christenen van het volk Israël, van de Joden mogen leren. Dat we niet voor onszelf leven, maar dat we leven ‘voor Gods aangezicht’. Ik en jij zijn er om de HEER, onze God, te behagen en de eer te geven in ons leven.
Maar die reis maak je niet alleen. Natuurlijk niet. Je mag mee met anderen. Je gaat met elkaar op reis. Je zult straks in Jeruzalem samen de HEER loven. Jeruzalem staat dus ook voor verbinding, voor gemeenschap. Je hoeft de HEER niet in je eentje te dienen. Je mag dat samen met vele anderen doen. Samen trekken de stammen op. De stammen van Israël. Om straks, in Jeruzalem samen te zingen tot Gods eer. Dat geeft gedeelde vreugde, dus dubbele vreugde. Daar word je helemaal blij van. Dat klinkt door in de woorden: Jeruzalem is ‘als een stad gebouwd, hecht en dicht opeen’. Dat gaat niet alleen over stenen en huizen. Daarmee bedoelt de dichter de hechte verbondenheid met elkaar. Samen vormen wij één geheel. Hecht verbonden als zingende gemeente. Samen één om de HEER te loven.
Ook dat zal zeker herkenbaar zijn voor ons, hier in de kerk of u thuis met ons verbonden. Elke zondag kun je iets van dezelfde vreugde ervaren. Iemand uit een vorige gemeente zei eens tegen mij dat hij zich elke zondag weer een pelgrim voelde. Hij zei elke zondagmorgen tegen zijn vrouw en kinderen: ‘Kom, we gaan op naar Gods huis’. Kerkgang was geen gewoonte of last. Het vervulde hem met vreugde. De vreugde die Psalm 122 onder woorden brengt: ‘Verheugd was ik toen men mij zei: ‘Wij gaan naar het huis van de HEER’. En – zeg nou zelf – wie wordt er niet blij van samen zingen? Je voelt je gedragen door de muziek, door de stemmen om je heen. Je voelt je even opgetild door de mensen om je heen. Juist als je zelf met vragen, twijfel of verdriet rondloopt. Dat hebben wij, christenen, meegekregen van het Joodse volk. Jeruzalem als plaats van lofprijzing, samenkomst en verbondenheid. Alle twaalf stammen van Israël trekken op om naar Jeruzalem om daar eensgezind de HEER te eren.
Stad van lofprijzing. Stad van verbondenheid met elkaar. Daar blijft het niet bij. De Psalm noemt nog iets anders. Jeruzalem is ook de plaats van recht en van bestuur: ‘Daar zetelt het gerecht, daar troont het huis van David’. Jeruzalem is het centrum van de wereld. Het is de residentie. Daar staat de koninklijke troon, daar zetelt het gerecht. Daarbij denken wij aan David. De kleine herdersjongen, die door God uitgekozen werd om koning te worden. Koning bij de gratie Gods. Een koning naar Gods hart. Niet op de troon om zichzelf sterk en machtig te maken. Gekozen om Gods wil te doen. Om recht te doen. Tirannie bestrijden. Zorgen, desnoods vechten voor vrijheid en veiligheid. Voor alle onderdanen. Dus juist ook voor de zwakken en kleinen van de samenleving. De wees, de weduwe en de vreemdelingen komt de koning te hulp. Kortom: de koning van Jeruzalem zorgt voor ‘sjaloom’. Dat Joodse woord ‘sjaloom’ zit ingebakken in de naam ‘Jeruzalem’. Jeruzalem is stad van vrede.
En dan schrikken wij wreed wakker. Want precies daar ligt vandaag de pijn. Vrede, sjaloom is ver te zoeken. Juist in en rond het huidige Jeruzalem. Er is geen vrede, geen rust, geen veiligheid. Dat horen we via de media. Dat weet iedereen die er geweest is. Als je op weg bent naar Jeruzalem. Je klimt die weg omhoog van de Jordaanvallei óp naar Jeruzalem. Je ziet op een bord langs de weg ‘Jerusjalajiem’ staan. Maar het duurt helaas niet lang of je wordt tegengehouden. Je moet een chequepoint passeren. Zwaarbewapende Israëlische soldaten houden je tegen, doorzoeken de bus, vragen om je paspoort. Alles voor de veiligheid. Eenmaal in Jeruzalem aangekomen, proef je hoe gespannen alles is. Overal in die mooie, oude steegjes van die ‘heilige stad’ word je in de gaten gehouden. Waar ooit de tempel stond, staat nu een Islamitisch heiligdom. Er zit geen koning op de troon van David. Ja, bij de muur, die wij klaagmuur noemen, kun je het meemaken: Joodse mannen en vrouwen vieren er hun feesten. Ze bidden er, lezen er uit de Bijbel, dansen er zelfs van vreugde. Maar het is allemaal zo broos en kwetsbaar. Jeruzalem is een prachtige stad, maar geen stad van vrede. Niet meer. En nog niet.
Juist dat weet Psalm 122 ook. In het tweede deel van deze Psalm verdwijnt de vreugde niet, maar maakt wél plaats voor iets anders: het gebed. Aangekomen in Jeruzalem wordt de pelgrim echt een BEDEvaartganger: Iemand die bidt. Uit zijn, uit haar mond klinkt het gebed. En de oproep tot ons om mee te bidden. Bidden om vrede voor Jeruzalem. Iedereen, die Jeruzalem een warm hart toedraagt, wordt opgeroepen om te bidden om vrede. ‘Geef vrede, HEER, geef vrede!’. Want de stad is nog niet wat zij moet zijn: stad van vrede. Ze draagt de naam van vrede, maar die vrede is er nog niet. Gods stad op aarde is nog niet zichtbaar zoals ze eens zal zijn.
Wie als christen de stad Jeruzalem bezoekt, loopt vast en zeker ook over de Via Dolorosa. Die route door de nauwe straatjes van Jeruzalem verbeeldt de lijdensweg. De weg van het lijden die Jezus liep door Jeruzalem. Hij droeg het kruis. Hij droeg onze schuld. Hij stierf onze dood. Juist Zijn dood brengt vrede. Vrede met God voor ieder die in Hem gelooft. De Via Dolorosa eindigt bij de Grafkerk. Daarin bevindt zich volgens oude traditie het graf, waarin Jezus gelegen heeft. Maar dat graf is leeg. De HEER is opgestaan. Jezus, Zoon van David, is daar niet meer. Bij zijn afscheid heeft Hij gezegd: ‘Vrede laat ik u, mijn vrede geef ik u’. Zijn troon staat nu in het hemelse Jeruzalem. Hij regeert daar met allen die ons zijn voorgegaan. Vandaar verwachten wij Hem. Eens zal Hij terugkomen, samen met zijn bruid: het nieuwe Jeruzalem. Eens komt de dag dat Jeruzalem haar naam waarmaakt. Dan daalt de stad van vrede op onze aarde neer. Dan wordt Gods vrede wereldwijd. Tot die dag aanbreekt mogen we doen, waartoe wij bestaan: de HEER loven met Abrahams kinderen samen. En samen bidden om vrede voor Jeruzalem. Want vrede voor Jeruzalem betekent vrede op aarde. Voor Joden, Palestijnen, Arabieren. Voor alle volkeren. Voor eenieder die Zijn Naam belijdt.
.jpg/picture-200?_=1a12abc6df4)
.jpg/picture-200?_=1a12abc6ba1)
.jpg/picture-200?_=1a12abec6ce)



