Website ds. Hans van Dalen

PREDIKANT TE NIJVERDAL

 

 

BEZETEN


Kerkdienst op 23 juni 2019
(Viering van het Heilig Avondmaal)

Kerkomroep: De Regenboog Nijverdal

23 juni 2019

 

Lezing: Lucas 8:26-39

 

 'Mijn naam is 'Legioen'....

In het evangelie lezen we regelmatig dat Jezus bezetenen geneest. Geoefende Bijbellezers kijken daar niet van op. In de bijbel is sprake van boze geesten, duivels en demonen. Juist in de verhalen over Jezus. Dat past bij de gedachtewereld van die tijd. Rond het begin van de jaartelling was er in het wereldbeeld plaats voor allerlei bovennatuurlijke machten en krachten. Vrijwel alle moeilijkheden in het leven werden daarmee in verband gebracht. Wij zullen dat niet meer zo snel doen. In onze wereld. Onze westerse wereld, moet ik erbij zeggen. Want in andere culturen is het zeker niet anders dan in die Bijbelse tijd. Veel volkeren houden nog steeds volop rekening met het bestaan van goden, geesten, duivels en demonen. Veel dingen in het leven worden daarmee verklaard. Ziekten, ongelukken en rampen zijn het werk van boze geesten. Die moeten dus uitgedreven worden.

De verhalen in de Bijbel sluiten hier bijna naadloos bij aan. Regelmatig komen er mensen bij Jezus, die als ‘bezeten’ worden aangeduid. Mensen met een boze of onreine geest. Jezus spreekt zo’n demon streng toe: ‘Zwijg, stil, wegwezen, ga uit!’. Jezus heeft macht over boze geesten. De geest gaat er vloekend en tierend van door.

In het Bijbelgedeelte van vanmorgen gaat dat zo mogelijk nóg afschrikwekkender dan op andere plaatsen. Een naakte man rent van tussen de graven van een kerkhof schreeuwend op Jezus af. ‘Bezeten’, noemen de mensen hem. Zoals ze dat dus gewend zijn in de taal van hun wereld. Deze bezetene kan het zelf eigenlijk nog veel duidelijker zeggen. Als Jezus vraagt, hoe is je naam, roept hij: ‘Legioen’.

‘Legioen’ is een woord, dat bij de Romeinen vandaan komt. Volgens de Romeinse strijdkunst was een legioen een militaire eenheid van ongeveer zesduizend soldaten. ‘Legioen’ – zo voelt de man zich. Bezet gebied. Bezet door duizenden soldaten. Genadeloos uitgeleverd aan een overmacht. Op de hielen gezeten door een duivels leger. Omsingeld door vijandelijke troepen. Niet tegen te houden, niet te temmen. Niet door zichzelf. Niet door anderen. Achtervolgd door duistere schimmen jaagt hij zichzelf langzaam maar zeker de dood in. Een levende dode. Meer dood dan levend trekt hij zich terug uit de bewoonde wereld. Zijn huis is een tombe. Ten dode opgeschreven woont hij tussen de graven. ‘Niets meer mee te beginnen’, zeggen de mensen. ‘Het is maar beter zo’, denken ze bij zichzelf. ‘Laat hij maar bij de doden blijven. Hij kan onder ons niet wonen. Geen mens meer. Geen leven meer. Hopeloos geval. Afgeschreven’.

Misschien ken je zulke mensen… Zó hopeloos… Mensen met een psychische ziekte. Psychiatrische patiënten met duizend stemmen in hun hoofd als een legioen soldaten, waar ze niet tegenop kunnen. Heen en weer geslingerd tussen dwanggedachten, depressies en neurosen.

Of misschien ken je mensen, die in hun leven achtervolgd worden door wat ze in het verleden hebben meegemaakt. Een jongen, die vroeger op school is gepest. Hij wordt nu vaak ’s nachts gillend wakker, omdat ze hem weer op de hielen zitten. Een vrouw, die vroeger misbruikt werd. Ze durft geen relaties meer aan te gaan. Alle mannen lijken haar vijanden. Een man, die jaren geleden soldaat op een VN-vredemissie is geweest. Hij heeft daar verschrikkelijke dingen gezien, waarover hij nooit heeft kunnen praten. Hij hoort nog de huilende kinderen in zijn hoofd en staat er machteloos bij te kijken. Of een vrouw, die jaren achter elkaar teveel van zichzelf heeft gevraagd. Nooit ‘nee’ durfde zeggen, als men haar iets opdroeg. Nu zit zij overspannen thuis. Ze durft er niet uit, bang voor wat de mensen van haar zeggen…

Misschien herken je soms iets van dat ‘Legioen’ in jezelf. Als je je zorgen maakt. Zoals we dat in Psalm 25 gezongen hebben: ‘Duizend zorgen, duizend doden kwellen mijn bekommerd hart’. Duizend zorgen over jezelf, je kinderen, je kleinkinderen. Duizend angsten sta je uit. Duizend doden sterf je. Duizenden duistere gedachten tollen rond in je hoofd. Je kunt ze niet stop zetten. Je kunt er niet tegenop. Ze zijn je te sterk en te slim af. Je staat machteloos tegen dat legioen in je hoofd. Je kunt alleen maar roepen: ‘Voer mij uit mijn angst en noden! Zie mijn moeite, mijn verdriet. Red mij en bewaar mijn ziel!’.

En? Komt er dan wat van terecht? Gebeurt dan ook werkelijk het wonder? Het wonder van de ´duiveluitdrijving´? Is Jezus werkelijk sterker dan een legioen boze geesten? Ja, Jezus is sterker. Dat blijkt. Hij jaagt de boze geesten uit de man in de varkens naar de ondergang. Legioen wordt bevrijd van die plaaggeesten. Hij mag weer zichzelf zijn. Hij mag weer wonen in het land der levenden. Hij mag weer kleren aantrekken. Nieuwe kleren. Herboren. Uit het graf weer opgericht. In vrijheid ademhalen. Vol dankbaarheid voor wat de HEER gedaan heeft.

En – God dank! – dergelijke wonderen zien wij ook vandaag nog gebeuren. Dat het werk van artsen en psychiaters gezegend wordt. Mensen komen weer tot rust, tot zichzelf, tot bedaren. Zij kunnen de draad van hun leven weer oppakken. De therapie, de behandeling, de operatie slaagt. Medicijnen slaan aan. Je mag weer aan de slag.

Of je hebt iemand gevonden, waar jij je verhaal kwijt kunt. Die vijandige gedachten in je slaan op de vlucht. Het duivels legioen lijdt de nederlaag. Er rijst een nieuwe morgen uit de nacht. Met frisse moed mag je opstaan. Met blijdschap en dankbaarheid pak je de draad van het leven weer op.

Maar – helaas: dat gebeurt niet altijd. Soms is er voor een mens geen bevrijding uit de klauwen van de vijand. Soms staat iedereen er machteloos bij te kijken, hoe een dierbaar mens kapot gaat, de ondergang tegemoet. En – laat er geen misverstand over bestaan - die man, die vrouw kan best gelovig zijn. Ze heeft gebeden vanuit de diepte. Er ís voor haar gebeden door lieve mensen om haar heen – maar het mocht niet baten. Geloof blijkt geen garantie voor een zorgeloos leventje. Gebed is geen middel tegen alle kwaal. Jezus is geen kant en klaar antwoord op alle problemen. ZO eenvoudig zit deze gebroken wereld niet in elkaar. De wonderen van Jezus zijn geen wondermiddelen. Jezus’ macht is geen toverkracht. De wonderen van Jezus zijn tekenen. Tekens van toekomst. Tekens van wat komen gaat. Tekens van de grote vrede, die eens komen zal. Als de grote vijand met al zijn legioenen verslagen zal zijn.

De genezing van Legioen is een voorteken van die grote overwinning. Een voorteken, dat niet bedriegt. Eenmaal zal de strijd voorgoed gestreden zijn. Eenmaal is zelfs de dood verslagen. De duivels zijn in de diepe afgrond verzopen. Tot die dag speuren we naar tekens van Gods liefde. ‘Kleine’ overwinningen op het kwaad in de wereld. Je kunt ze soms zien. Je mag ze soms beleven. En soms kun je ze zélf behalen. Door een klein teken op te richten. Teken van hoop. Teken van verwachting. Teken van Leven.

Vandaag krijgen we van Jezus hét teken uitgereikt. Het brood dat leven brengt. De wijn die het hart verheugt. Teken en zegel van wat de HEER voor ons gedaan heeft. Hij richt ons op uit het graf op. Hij doet ons in vrijheid ademhalen. Hij laat ons leven voor Zijn aangezicht. De dood verslagen. De duivel onttroond. De schuld vergeven. Door Zijn gebroken lichaam. Door Zijn vergoten bloed. We delen brood en wijn met elkaar als teken van wat komen gaat: het grote bruiloftsfeest.